Oddział KIK w Kędzierzynie-Koźlu

Ks. prof. dr hab. Stanisław Rabiej jest profesorem teologii Uniwersytetu Opolskiego - Kierownikiem Katedry Badań nad Integracją Europejską.

W swoim wykładzie ks. prof. Rabiej przedstawił sylwetki trzech wywodzących się z chadecji wielkich polityków katolickich, uznawanych za twórców Wspólnoty Europejskiej. Są to Robert Schuman, Konrad Edenauer i Alicide de Gasperi. Jeśli współczesnymi Pasterzami Europy są trzej wielcy papieże: Jan XXIII, Paweł VI i Jan Paweł II, to ci politycy zasłużyli na miano Ojców Europy.

Niewątpliwie miejsce urodzenia tego przyszłego polityka decydowało o jego determinacji w dążeniu do integracji Włoch z Europą. Pochodził bowiem z Pieve Tesino, położonego w, regionie leżącym na Północy Włoch, który do 1919 roku należał do Habsburgów. Odcinał się od jakichkolwiek nacjonalizmów. Przez osiem lat (1911-1918) zasiadał w parlamencie wiedeńskim, reprezentując interesy włoskiej mniejszości i sam doświadczył, że można w demokratycznych systemach zachować tożsamość narodową, ze wszystkimi jej elementami.

Urodził się w 1881 roku. Po ukończeniu liceum studiował filozofię na Uniwersytecie Wiedeńskim i zaraz potem, od 1905 roku, rozpoczął pracę w dzienniku "Il Trentino", wychodzącym z prowincji, z której pochodził. Stamtąd właśnie otrzymał mandat deputowanego. Kiedy region ten powrócił do Włoch, zakłada Włoską Partię Ludową (PPI) i niebawem zostaje jej liderem. Jest również, od 1921 roku, deputowanym; już jednak do parlamentu włoskiego.

Kiedy w październiku 1922 roku Benito Mussolini dochodzi do władzy, we Włoszech następował odwrót od mechanizmów demokratycznych sprawowania (i zdobywania) władzy. Doszło do tego, że de Gasperi zostaje pozbawiony mandatu, aresztowany i skazany na cztery lata więzienia. Dopiero interwencja Piusa IX doprowadziła do uwolnienia tego polityka. Otrzymuje on opiekę Kurii Rzymskiej: pracuje w Bibliotece Watykańskiej oraz w "L'Ilustrazione Vaticana". Nie odgrywa żadnej roli politycznej, jednak w czasie II wojny światowej uczestniczy we włoskim ruchu oporu, opowiadając się jednoznacznie przeciwko faszyzmowi. W 1943 roku zakłada i obejmuje przywództwo Włoskiej Partii Chrześcijańskiej.

W 1945 roku zostaje premierem Włoch. Nominację taką otrzymuje ośmiokrotnie i sześciokrotnie wraz z teką ministra spraw zagranicznych. Jako chadek potrafił współpracować z silnym ugrupowaniem komunistycznym. To było jedno ze źródeł jego sukcesu. W polityce wewnętrznej doprowadził do przywrócenia zasad demokratycznych; w polityce zewnętrznej przyszłość widział w integracji.

Aktywnie wziął udział w opracowywaniu zasad funkcjonowania Rady Europy i jej założenia w 1949 roku. W tym samym roku z Republiką Włoską powstaje NATO, zaś w 1951 roku Europejska Wspólnota Węgla i Stali - pierwsza gospodarcza organizacja europejska. Te wydarzenia miały miejsce przy ogromnym poparciu Alcide de Gasperi, jednego z najwybitniejszych powojennych przywódców chadeckich naszego kontynentu, reprezentujących zasadę solidaryzmu.

Z czynnego uprawiania polityki zrezygnował w 1953 roku. Z całą pewnością należy go umieścić w Galerii Ojców Europy. Był politykiem skutecznym i widział swój kraj z szerszej niż partyjna i narodowa perspektywa. Jego rządy na Półwyspie z szacunkiem nazywane są dziś Epoką Gasperiego.

Konrad Adenauer

Nazywany był złym Niemcem i dobrym Europejczykiem. Jednak nie ulega wątpliwości, że był politykiem wielkiego formatu. Przewodził Niemcom w bardzo trudnym dla nich okresie - w latach po II wojnie światowej. Pozostawił swój kraj suwerenny, w strukturze NATO i Wspólnoty.

Urodził się w Kolonii, w wielodzietnej rodzinie urzędniczej, 5 stycznia 1876 roku. Studiował prawo i ekonomię w Freibergu, Monachium i Bonn. W 1906 roku wstąpił do katolickiej Partii Centrum. W tym samym roku został kierownikiem oddziału, a następnie - po jedenastu latach - nadburmistrzem Kolonii. Jego zasługom przypisuje się rozwój miasta, stworzenie warunków powstania nowych zakładów przemysłowych, szkół i Uniwersytetu. W latach 1917-1920 członek, a następnie prezydent Pruskiej Izby Panów, od 1920 do 1932 r. przewodniczący Pruskiej Rady Państwa. Należał do grona najbardziej efektywnych polityków Republiki Weimarskiej.

Po dojściu Adolfa Hitlera do władzy musiał ustąpić z zajmowanych stanowisk. Dwukrotnie trafił do więzienia - w 1934 i 1944 roku. Naziści nie mogli mu zapomnieć afrontu, który w 1933 roku z okazji przyjazdu Hitlera do Kolonii był jego dziełem. Otóż jako nadburmistrz Kolonii odmówił przyjęcie szefa NSDAP, czyli Hitlera w Ratuszu. Za to 17 lipca 1933 roku Herman Goering, ówczesny prezydent Pruskiej Rady Ministrów, odwołał go z zajmowanych stanowisk. Mało tego - otrzymał również zakaz pobytu w Kolonii.

2 maja 1945 roku komendant wojskowy okupujących Kolonię amerykanów mianuje ponownie Adenauera nadburmistrzem. W tym czasie współtworzy lokalne struktury CDU (Unię Chrześcijańsko - Demokratyczną) i jest autorem jej reformatorskiego programu. Kiedy Północna Nadrenia przechodzi w ręce komendantury brytyjskiej, Adenauer zostaje z tej funkcji zdjęty.

W 1948 roku Konrad Adenauer wybrany jest prezydentem Rady Parlamentarnej, organu mającego niewielkie znaczenie legislacyjne, jednak przygotowującego nową konstytucję. W wyborach 1949 roku jego partia zwycięża, a Adenauer zostaje pierwszym kanclerzem Republiki Federalnej Niemiec. Funkcję tę sprawował nieprzerwanie do 1963 roku. Polityka wewnętrzna Kanclerza charakteryzowała się intensywną odbudową kraju (w Zachodnich Strefach Okupacyjnych) oraz denazyfikacją i remilitaryzacją.

Pierwszą tezę o potrzebie integracji europejskiej wygłosił już w 1919 roku. Postulował wtedy utworzenie wspólnego organu, który przejąłby kontrolę nad potencjałem przemysłowo-wojskowym wszystkich państw niemieckich. Po II wojnie światowej był przekonany, że gwarancją pokoju w Europie będzie pojednanie francusko-niemieckie. Entuzjastycznie przyjął propozycję Francji - Plan Schumana i utworzenie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali. Był przekonany, że integracja europejska pozwoli Niemcom przezwyciężyć problemy w dostaniu się do wolnego świata.

Konrad Adenauer zmarł w 1966 roku. Zaledwie trzy lata wcześniej wycofał się z czynnego życia publicznego. Ten polityk umieszczony jest w Galerii Ojców Europy. Rozumiał bowiem, że tylko integracja oraz uregulowanie wszystkich problemów niemiecko-francuskich, jest gwarancją pokoju i źródłem sukcesów powojennego ładu ekonomicznego i politycznego. W swoim życiu i pracy kierował się etyką chrześcijańską. Odwoływał się do chrześcijaństwa jako do fundamentu. Jego syn został kapłanem katolickim.

W 1954 roku doprowadził do porozumienia z Francją w sprawie obszaru Saary, a w 1963 roku do traktatu w sprawie niemiecko-francuskiej współpracy.

Robert Schuman.

To jest ten polityk, który zlecił Jeanowi Monet, generalnemu komisarzowi francuskiego planu modernizacji, opracowanie dokumentu, który stał się punktem wyjścia tzw. Deklaracji Schumana.

Przyszły premier Francji urodził się w 1886 roku. Studiował w Niemczech prawo, a praktykę adwokacką rozpoczął w Metz, wówczas niemieckim. W wieku 33 lat zostaje deputowanym Partii Ludowej w Mozeli. Jednak nie wdawał się w gwałtowne spory polityczne; uchodził raczej za polityka rozważnego, nieskłonnego do konfliktów. Na krótko przed wkroczeniem Niemców do Francji mianowany zostaje podsekretarzem stanu w rządzie Paula Reynaud. W parlamencie głosuje początkowo (lipiec 1940 r.) za marszałkiem Philippe Pétain. Jednak niebawem zmienia poglądy, za co zostaje wywieziony w głąb Rzeszy. Ucieka i podejmuje współpracę z Ruchem Oporu. Pomaga w stworzeniu Ruchu Republikanów Ludowych (Mouvement Republican Populaire - MRP).

Po wojnie, w Izbie Deputowanych, zasiada nieprzerwanie w latach 1945-1962. Cieszy się niesłabnącym szacunkiem. Prof. Antoine Proust tak charakteryzuje postać Roberta Schumana: "Kawaler głęboko wierzący - codziennie brał udział we mszy - surowy, skromny, poświęcił życie polityce rozumianej jako oddanie się służbie wielkim ideom. Pod pozorami łagodności krył się surowy autorytet...". Trwa jego proces beatyfikacyjny.

W powojennych rządach Francji wielokrotnie zostaje ministrem. W roku 1947, w czasach gwałtownych strajków, zostaje premierem, jednak rychło dymisjonowanym - już w 1948 roku. Od 1948 roku jest ministrem spraw zagranicznych - do 1953 roku. W polityce zagranicznej zwolennik ścisłej współpracy z USA i przeciwnik powojennej izolacji Niemiec. Popierał stworzenie Europejskiej Wspólnoty Obronnej, która jednak nigdy nie stała się rzeczywistością.

To właśnie za jego kadencji, jako ministra spraw zagranicznych, Jean Monnet (Dziś nawet najwięksi eurosceptycy muszą przyznać, jak wielce wizjonerskie jest dzieło tego Francuza, któremu szefowie rządów i państw Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej nadali w 1975 roku tytuł Obywatela Europy) opracował wstępną wersję dokumentu, który dziś znany jest jako plan Schumana. Przewidywał on poddanie międzynarodowej kontroli dwóch strategicznych gałęzi przemysłu - metalowego i paliwowego, węgla. One mogły przecież decydować przy odradzającym się militaryzmie niemieckim. Projekt ten, po przedstawieniu francuskiemu rządowi, przedłożono Konradowi Adenauerowi, ówczesnemu kanclerzowi Niemiec, który natychmiast, z entuzjazmem, zaakceptował go. Obywatele Francji o zamiarach Schumana dowiedzieli się 9 maja 1950 roku. Inne rządy, które przewidywano do Wspólnoty, na zaakceptowanie dokumentu miały 24 godziny!

W ten sposób powstała Europejska Wspólnota Węgla i Stali. (Traktat Paryski podpisano w kwietniu 1951 roku) Miała być ona również początkiem Stanów Zjednoczonych Europy, do powstania których zachęcał w Zurychu, jeszcze w 1946 roku, Winston Churchill.

Schuman z polityki wycofał się w 1962 roku. Miał wtedy 76 lat. Swoje polityczne doświadczenia zawarł w książce "Pour I'Europe". Głosił zasadę solidarności i subsydialności, pomocy i wspierania działań krajów biednych. Nawoływał do przywrócenia duszy Europie. W swych poczynaniach nawiązywał do zakonu cystersów - nosicieli kultury oraz do benedyktyńskiego hasła "Ora et labora".

Wszyscy trzej politycy kierowali się zasadą, że polityk musi być człowiekiem prawym. Twierdzili również, że Europie należy przywrócić duszę poprzez sięgnięcie do korzeni chrześcijaństwa europejskiego, wzorując się m.in. na starych zakonach i zgromadzeniach, takich jak cystersi i benedyktyni.


Jadwiga Krzemińska
(W opracownaniu skorzystano z "Kursu integracji europejskiej" autorstwa Gabriela M. Kuli).